خانه » موسیقی » صدای فراموشی موسیقی گیلان به گوش می‌رسد

صدای فراموشی موسیقی گیلان به گوش می‌رسد

گیلان از دیرباز تا کنون یکی از مراکز مهم تجلی موسیقی محلی کشور بوده که متاسفانه امروز این هنر غنی در سراشیب رکود و فراموشی قرار دارد. به گزارش خبرنگار مهر، ...

گیلان از دیرباز تا کنون یکی از مراکز مهم تجلی موسیقی محلی کشور بوده که متاسفانه امروز این هنر غنی در سراشیب رکود و فراموشی قرار دارد.

به گزارش خبرنگار مهر، از آنجاییکه موسیقی محلی و اصیل هر منطقه بیانگر فرهنگ اصیل، قومی و آداب و رسوم آن منطقه است، گیلان نیز به دلیل شرایط آب و هوایی دارای بخش های متنوع موسیقی محلی است و این امر موجب پدید آمدن موسیقی های ناب و متنوعی از دل آبها، کوهسارها، شالیزارها و طبیعت این مرز و بوم شده است.

گیلان از مراکز مهم تجلی هویت و فرهنگ ایران است

موسیقی محلی گیلان ویژگیهای زیادی از قبیل ناب و دست نخورده بودن، قابل فهم مردم عامه و مطابق بودن با لهجه خواص و گویشهای محلی هر منطقه باعث شده تا این گونه موسیقایی سینه به سینه و نسل به نسل در گذر تاریخ حفظ و احیا شود.

یک محقق و نویسنده برجسته گیلانی در این باره گفت: زنده نگه داشتن موسیقی محلی باید همواره مورد توجه هنرمندان، مسئولان و عموم مردم باشد زیرا این هنر، جزئی از فرهنگ مردم منطقه است.

محمد بشرا افزود: موسیقی محلی در حفظ میراث فرهنگی گذشتگان نقش بسیاری ایفا می کند و در این میان، باورها و آداب و رسوم چون بخشی از فرهنگ جامعه، پیوندهای عمیقی با موسیقی محلی دارد.

وی همچنین با اشاره به اینکه موسیقی در کنار زبان یکی از بخش های هویت فرهنگی به شمار می رود، اظهار داشت: در فرهنگهای سنتی موسیقی نه تنها با شئون مختلف زندگی مردم ارتباط دارد بلکه با تمام هنرها از قبیل ادبیات شفاهی و کتبی، نگارگری، هنرهای نمایشی و آئین های بومی نیز مرتبط است.

این محقق و نویسنده برجسته گیلانی ادامه داد: موسیقی محلی، با تغییرات و فراز و نشیبهای زندگی مردم، ارتباط مستقیم دارد و در بخش های مختلف زندگی آنها نقش ایفا می کند.

به هر حال در بررسی موسیقی محلی ایران چند منطقه به عنوان مناطق اصلی و بقیه به عنوان زیرگروه آنها در دسته بندی رایج قرار می گیرند، مراکز عمده این نوع موسیقی که به نام همان منطقه معروف است شامل خراسان، آذربایجان، کرمانشاه، کردستان، لرستان، مازندران، ترکمن صحرا، گیلان، هرمزگان و بلوچستان  است.

در این ارتباط یک شهروند تالشی طی گفتگویی با مهر اظهار داشت: موسیقی و ترانه های محلی و فولکلوریک، یکی از رویکردهای عمده انتقال فرهنگ نسلهای گذشته به نسل جدید است.

علی محمدی افزود: این هنر با کارکردهای ویژه خود، می تواند به انسجام بیشتر جامعه امروز کمک کند و به یقین جامعه ای که با مظاهر فناوری روز همراه است، از تبعات منفی آن نیز دور نمی ماند.

موسیقی محلی در ایجاد همبستگی بین نسلها بسیار موثر است

یک دانشجوی لاهیجانی نیز گفت: موسیقی و برنامه هایی که به واسطه آن در جوامع سنتی اجرا می شوند، می توانند علاوه بر ایجاد همبستگی بین نسلها، به شناخت نسل کنونی از غنای فرهنگی نسل گذشته کمک کنند.

پرستو فیضی افزود: احیای موسیقی محلی اقوام بستر مناسبی را برای شناساندن وجوه فرهنگی اقوام از طریق موسیقی و مقابله با موسیقی های بی ارزش بیگانگان فراهم می کند.

وی همچنین با تاسف از اینکه برخی افراد ناآگاه موسیقی محلی را پیش پا افتاده تصور می کنند، یادآور شد: برای حفظ این میراث گرانقدر باید بیش از پیش تلاش کرد و اجازه نداد موسیقی مبتذل غربی که سوغات بیگانگان است، خدشه ای در فرهنگ و هنر مردم این سامان بوجود آورد.

بدون شک گیلان یکی از غنی ترین گنجینه های فرهنگ موسیقی را دارد، این گنجینه غنی فرهنگ موسیقی بر نقاط مختلف استان چه از نظر تنوع آوازها و چه از لحاظ خصوصیات ملودی و ریتم از سبک های متفاوتی برخوردارند و این تفاوت سبک به خصوص بین موسیقی مردم تالش با موسیقی محلی مناطق دیلمان و سایر نواحی گیلان به چشم می خورد.

به هر حال دریا، رود، جنگل، شالیزار، کوه و غیره عناصری هستند که انسان را به یاد گیلان می اندازند، منطقه ای با مردمی که تاریخ، زبان، لباس، مناسک، باورها و حتی غذاهای خاص خود را دارند، موسیقی نیز یکی از مجموعه نظام های فرهنگی است که کلیتی به نام گیلان را بازگو می کند.

ترانه هایی که کودکان در بازی های خود می خوانند، لالای های مادران و آواز زنان شالیکار از فراسوی جلگه های گیلان و صدای سرنا و کمانچه در مراسم شادی و کرنا در روزگاران غم و هزاران نغمه و نغمه و نغمه دیگری که از مردمان گیلان زمین و در گوشه گوشه این سرزمین ازکوه نشینان تالشی در غرب تا گیله مردان جلگه نشین و کوه نشین در شرق می توان شنید.

آهنگهای گیلان بکر و دست نخورده باقی مانده اند

یک کارشناس مسائل موسیقی در این خصوص گفت: آهنگ های گیلان از طبیعت الهام گرفته و بیشتر به صورت بکر و دست نخورده باقی مانده اند.

علیرضا حیدری با اشاره به اینکه موسیقی گیلان دارای دو کانون دیلمان در شرق و تالشان در غرب است، افزود: هرکدام دارای موسیقی خاص خود بوده که در قسمت مرکزی گیلان به هم آمیخته می شود.

وی همچنین با بیان اینکه موسیقی گیلان را می توان به سه قسمت آوازها، قطعات و ترانه ها تقسیم کرد، اظهار داشت: ” آوازها ” مهمترین بخش موسیقی گیلان هستند.

این کارشناس موسیقی گفت: ” قطعه ها ” شامل موسیقی می شود که به عنوان مثال چوپانان با نی می زنند و یا نوازندگان سرنا و نقاره در شادی ها می نوازند.

وی در ادامه با بیان اینکه ” ترانه ها ” در موسیقی گیلان جایگاه ویژه ای دارند، افزود: بخش خاصی از ترانه ها را تنها زنان می خوانند که در این بین ” موسیقی کار ” نقش برجسته ای دارد.

حیدری اظهار داشت: همخوانی ترانه های خاصی توسط زنان و حین کار در شالیزار نمونه ای از این قسمت از موسیقی مردمان گیلان است.

شعر و موسیقی از دیرباز با فرهنگ گیلانی ها عجین بوده تا جائیکه در اکثر مراسم سنتی مانند عروسی، پیشواز نوروزی و مراسم کشاورزی ترانه های خاصی خوانده می شد از سوی دیگر به دلیل طبیعت بکر و زیبای گیلان، مردمان این سرزمین از روحیه ای حساس و هنرمندانه برخوردار بودند و به مدد این هنر زندگی سخت خود را به شیرینی می گذراندند بنابراین نباید هنر اصیل موسیقی گیلان به بوته فراموشی سپرده شود.

صدای فراموشی موسیقی محلی گیلان به گوش می رسد

رئیس صنف هنرمندان موسیقی گیلان نیز گفت: صدای فراموشی موسیقی محلی استان به گوش می رسد از اینرو باید مسئولان به این مهم توجهی ویژه داشته باشند.

همایون سلیمی افزود: تهیه کنندگان آثار هنری از موسیقی گیلان زمین حمایت جدی داشته باشند چرا که اهمیت موسیقی استان دست کمی از میراث فرهنگی و محیط زیست ندارد.

وی اظهار داشت: اگر به همین صورت پیش برود دیگر در سالهای آینده چیزی از موسیقی دل نشین گیلان باقی نخواهد ماند.

رئیس صنف هنرمندان موسیقی گفت: هنوز در بازار موسیقی مخاطبان آشنا به زبان محلی به دنبال آثار ۵۰ سال پیش هنرمندان موسیقی استان هستند چرا که طی این سالها یک اثر ماندگار در حوزه موسیقی گیلان همانند گذشته به مرحله تولید و جذب مخاطب نمی رسد.

وی افزود: روزگاری آثار موسیقی محلی گیلان در زمره پر فروش ترین آثار موسیقی ایرانی بود ولی در حال حاضر حتی مخاطب گیلانی هم علاقه ای به حمایت و استقبال از آثار موسیقی محلی ندارد.

سلیمی ادامه داد: مسئولان فرهنگی و اهالی موسیقی باید هرچه سریعتر حمایت جدی خود را به صورت عملی و نه شعاری در این رابطه به انجام برسانند.

وی همچنین متذکر شد: با حمایت مدیرکل فرهنگ و ارشاد استان گیلان و عناصر آشنا به موسیقی محلی می توان دوباره موجب رشد و شکوفایی این هنر ارزشمند شد.

موسیقی گیلان نباید به فراموشی سپرده شود

رئیس صنف هنرمندان موسیقی گیلان گفت: با یک حرکت مستحکم و حساب شده باید موسیقی بومی استان را به حرکت در آورد و نباید گذاشت موسیقی زیبای این منطقه با بی توجهی به باد فراموشی سپرده شود.

وی افزود: یکی از وظایف انجمن صنفی هنرمندان موسیقی گیلان، حمایت از هنرمندان موسیقی است و باید به هر طریق ممکن حقوق قانونی این قشر را استیفاء کرد.

سلیمی اظهار داشت: اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، صدا و سیما و دیگر دستگاههای اجرایی مرتبط در این زمینه باید همکاری مثبت و سازنده ای با این نهاد صنفی داشته باشند.

وی ادامه داد: با شعار دادن و انجام چند حرکت کوتاه غیر موثر نمی توان کمکی به اعتلای هنر موسیقی گیلان که در وضعیت بسیار بدی قرار دارد، کرد.

بدین ترتیب موسیقی سنتی و محلی می ‌تواند ضمن حفظ هویت ملی و ارزش‌ های اخلاقی که در اشعارش نهفته است، رغبت جوانان را به موسیقی ‌های بی محتوا که امروز بسیار شدید و در حال گسترش است، کمتر کند.

در فرهنگ بومی مشخصاتی وجود دارد که هویت ملی مردم را تشکیل می ‌دهد، یکی از این عرصه‌ ها موسیقی است که متشکل از نواها و معیارهای موسیقی نواحی، مقامی و سنتی است که برآیند فرهنگ بومی بخش‌ های مختلفی از کشور ایران و هر کدام نشان دهنده هویت بومی هر منطقه است.

در کنار آهنگ ‌های موسیقی، اشعار و محتوای سروده‌ها نیز نشان ‌دهنده و برآیند فکری و ذهنی مردم و تبلور اعتقادات، فرهنگ و سنت است که از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود و به نوعی آن مردم را ماندگار می ‌کند.

نباید بگذاریم موسیقی اصیل گیلانی در لابه لای گرفتاری‌های مختلف گم و رها شود

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گیلان در این زمینه با اعلام اینکه موسیقی ابزاریست که عقاید، باورها و فرهنگ را ماندگار می کند، گفت: در این میان موسیقی به ویژه موسیقی مقامی و سنتی که به عنوان پیشینه موسیقی آحاد مردم  محسوب می ‌شود، حائز اهمیت است.

وی همچنین با بیان اینکه هنر به ویژه موسیقی باید آیینه زندگی مردم گیلان و ایران باشد، اظهار داشت: موسیقی شمال ملهم از طبیعت سرسبز و زیبای این منطقه، سرشار از شور و انرژی و حرارت، یادآور تلاش و مجاهدت در پهنه های مختلف زندگی، شکستها و پیروزیهای آنان است.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان همچنین با اشاره به اینکه سرمایه اصلی موسیقی یک کشور نغمه های بومی و محلی آن کشور است، یادآور شد: این بدان معنی نیست که موسیقی یک ملت تنها نغمه های محلی آنست ولی هیچگاه از آن بدور نیست زیرا زبان و روحیه یک ملت به شمار می رود.

به هر حال در نقاط مختلف گیلان آوازها، آهنگ‌ ها و ریتم ‌های مختلفی وجود دارد که با شیوه ‌های خاصی اجرا می ‌شود، آهنگ‌ های گیلان به ویژه در سیاهکل و دیلمان از طبیعت الهام گرفته‌ و همچنان به طور سنتی محفوظ مانده ‌اند.

بیشتر ترانه‌ های عامیانه و محلی گیلان همراه با رقص‌ های محلی اجرا می ‌شوند، ترانه‌ های عامیانه گیلان به چند گروه قهرمانی، حماسی، توصیفی، عاشقانه، کودکانه و لالایی، مذهبی و نوروز‌خوانی تقسیم می ‌شود.

آهنگها و ترانه‌ های معروف و محلی گیلان شامل خره، کشتی مقام، مشت، پابازی، عروس بران، عروس بوری، نارنج ‌زن، آهنگ ورزا جنگ، پهلوی‌ خوانی، بجارسری، گلن ‌کشی، گوسفند و خوان، ولک ‌سری، ولک‌ ریزی، جُلونی،‌ آب کناری، زرد ملیجه، رعنای، گاره سری، چابداری، لیلی ماری،‌ غربتی، برم بران، اشکوری، قاسم‌ آباد، پشت‌ کوهی،‌ محمد بیک، غم‌ انگیز متواضع، هی ‌یار هی‌ یار، کیله ‌لی ‌جانم، دیلمانی،‌ گیلکی، نوروز‌خوانی، عروس گوله و غیره است.

بدون شک توجه به موسیقی محلی گیلان که معرف فرهنگ‌ اصیل این سرزمین کهن است، بسیار با ارزش بوده از اینرو نباید در گذر زمان به فراموشی سپرده شود.

 

چهارشنبه ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۱
بازدیدها 2,197
دیدگاه ها . نظر
کد خبر 3048

Comments are closed.


عضویت در خبرنامهء خبر شهری