خانه » سینما و فیلم » براي نقش خوب هاراگيري‌ مي‌كنم

براي نقش خوب هاراگيري‌ مي‌كنم

گفت‌و‌گو با شهلا ميربختيار بازيگر مهاجرت‌كرده نقش صحرا در سريال پاييز صحرا پيدا کردن بازيگر نقش صحرا در يکي از مهمترين سريال‌هايي كه اوايل دهه 1360 شمسي از صدا و سيما ...

گفت‌و‌گو با شهلا ميربختيار بازيگر مهاجرت‌كرده نقش صحرا در سريال پاييز صحرا

پيدا کردن بازيگر نقش صحرا در يکي از مهمترين سريال‌هايي كه اوايل دهه 1360 شمسي از صدا و سيما پخش مي‌شد، کاري بس دشوار بود. شهلا ميربختيار بازيگر نقش اصلي سريال «پاييز صحرا» در سال 1370 ايران را ترک کرد، اما در خارج از مرزهاي ايران همچنان به فعاليت‌هاي هنري‌اش ادامه داد. مخاطبان آن روزهاي اين سريال پربيننده اما از «صحرا» خبر نداشتند، اين كه كجاست و چه مي‌كند و با اين‌كه به نظر مي‌رسيد بعد از بازي در سريالي كه با مقبوليتي فراواني همراه بود بايد به يكي از بازيگران مشهور سينما و تلويزون ايران تبديل مي‌شد اما اين اتفاق نيفتاد. هيچ‌كس از او خبر نداشت. زماني‌كه متوجه بازپخش اين سريال بعد از حدود سه دهه از شبكه آي فيلم شديم اول از همه به صحرا فكر كرديم. به اين‌كه سرنوشت او چه بوده و اي كاش مي‌شد با او صحبت كنيم. اما هيچ‌كس خبري از او نداشت. هنگام گفت‌وگو با اسي نيك‌نژاد تيري در تاريكي رها كرده و از او پرسيدم از شهلا ميربختيار خبري داريد؟ در كمال ناباوري از ميربختيار خبر داشت قبل از كليد زدن «لاله» با او ديداري داشت. اما تنها راه برقراري با ميربختيار آدرس ايميلي بود كه شايد نيك‌نژاد مي‌توانست برايمان پيدا كند. چندين جلسه رفتيم و آمديم. آقاي نيك‌نژاد بالاخره آدرس ايميل شهلا ميربختيار را برايم پيدا كرد. سوال‌ها را برايش فرستادم، خبري نشد تا اين‌كه در آخرين دقايق ايميلي از او به دستم رسيد كه جواب سوالهايمان را داده بود.مصاحبه اي که در پي مي آيد از طريق رابطه در فضاي مجازي انجام شده و اين بازيگر پس از بيش از 30 سال به سوال هايي درباره ايفاي نقش در اين سريال پاسخ داده است.

از پروسه آشنايي‌تان با‌نيك‌نژاد بگوييد و اينكه چگونه براي سريال پاييز صحرا انتخاب شديد؟

با آقاي نيك نژاد از قبل هيچ‌گونه آشنايي نداشتم. ايشان با من تماس گرفتند و متن را در اختيارم گذاشتند. خواندم؛ خوشم آمد وتصميم به همكاري گرفتم. آقاي نيك نژاد به گفته خودشان به بازيگري من علاقه‌مند بودند، به‌همين دليل نقش «صحرا» را به‌من پيشنهاد كردند. و بعد هم با جواب مثبت من بود كه «صحرا» جان گرفت.

پاييز صحرا نخستين تجربه جدي شما بود، قبل و بعد از آن تجربه بازيگري داشتيد؟

پاييز صحرا نخستين تجربه جدي من در كار بازيگري محسوب نمي‌شود. پيش از آن تجربه‌هاي جدي و جدي‌تري هم داشته‌ام چه در تئاتر و چه در سينما و تلويزيون. براي مثال به تعدادي از تجربه‌هاي بازيگري‌ام اشاره مي‌كنم. نمايشنامه «آنتيگونه» به‌كارگرداني دكتر علي رفيعي. نمايشنامه «اديپوس شهريار» و سلام؛ آهاي اونوري‌ها هر دو به‌كارگرداني جمشيد ملك‌پور. حكم دادگاه و پرده‌برداري به‌كارگرداني خودم. سريال هزار دستان به‌كارگرداني مرحوم علي حاتمي كه متاسفانه نقشي كه من آن را ايفا مي‌كردم دچار بي‌مهري سانسور قرار گرفت و چند سكانس كوتاهي بيشتر از آن به‌نمايش در نيامد. سريال افسانه‌هاي كهن ايراني به كارگرداني خانم ملك جهان ‌خزاعي كه در آن سريال من چهار نقش متفاوت را بازي مي‌كردم. اين سريال هرگز در ايران پخش نشد.

چرا بعد از پاييز صحرا بازيگري را ادامه نداديد؟

من بعد از سريال پاييز صحرا در تئاتر و سينما همچنان فعاليت داشتم. راستش را بگوييد يا من كاملا از ذهن‌ها پاك شده‌ام يا شما خيلي جوان هستيد و كارهاي مرا به‌ياد نداريد، كدام‌يك؟

سن من كه به كارهاي تئاتري شما قد نمي‌دهد با توجه به اطلاعات موجود در اينترنت فقط نام چند فيلم سينمايي كه تا سال 68 بازي كرديد موجود است.

من بازيگر حرفه‌يي بوده و هستم و پاييز صحرا نقطه شروع حرفه من نبوده است. بازيگري يك بخش از هنر من است. ديگر بخش‌ها شامل كارگرداني و نمايشنامه‌نويسي است كه من همچنان به آنها ادامه مي‌دهم.

چه زماني از ايران رفتيد؟

1370

آيا بعد از تجربه پاييز صحرا فعاليت هنري داشته‌ايد؟ كمي از آنچه تا امروز برايتان پيش آمده بگوييد.

قبلا تا حدودي به اين سوال شما پاسخ داده‌ام. من تا هشت سال بعد از پاييز صحرا در ايران به‌كارم ادامه دادم و ثمره فعاليت هنري من در آن هشت سال چندين فيلم و تئاتر بود. «هيولاي درون»، «سايه‌هاي غم»، «زنجيرهاي ابريشمي»، «راز كوكب»، «باد سرخ»، «چراغ گاز»، «افسانه اندوهي دلخراش»، «چگونه ياران فراموش كردند»، «عشق» و… در خارج از ايران هم من تا امروز چند نمايشنامه نوشته‌ام كه يا خودم آنها را كارگرداني كرده‌ام يا كساني ديگر.

براي مثال: اشك‌هاي بودا، روح نيلوفر آبي، خاكسترهاي كانبرا، شكوه علفزار و… كه اكثر آنها در فستيوال‌هاي تئاتر در استراليا شركت داده شده‌اند. و جزو پروداكشن‌هاي منتخب بوده‌اند. باز هم براي مثال: اجراي آنتيگونه‌يي كه به‌كارگرداني من و آقاي جمشيد ملك‌پور در سال 2002 در كانبرا به صحنه رفت در كتابي تحت عنوان «اجراهاي مدرن و معاصر آنتيگونه در جهان» كه در سال 2011 در دانشگاه آكسفورد به چاپ رسيده است و از آن به عنوان يكي از اجراهاي برتر ياد شده است. در سال 2006 هم كتابي از من درباره سينماي ايران توسط انتشارات «مك فارلند» در امريكا به چاپ رسيده است. در حال حاضر هم مشغول تدريس بازيگري و كارگرداني در دانشگاه هستم. اين مجموع اتفاقاتي است كه بعد از ترك ايران براي من افتاده است. مواردي كه گفتم به نوعي كارنامه هنري من در خارج از ايران بود. من همچنان به كارم ادامه خواهم داد. من و زندگي و حرفه‌ام هر سه يكي هستيم.

در اين سال‌هايي كه از ايران دور بوديد سينما و تلويزيون ايران را دنبال كرده‌ايد؟ آثار كدام كارگردان ايراني را مي‌پسنديد؟

گهگاهي كه امكان ديدن فيلم يا سريالي ايراني برايم پيش بيايد پر واضح است كه از آن دريغ نمي‌كنم. هر اثر هنري خوب مورد تقدير من است. ما در ايران كارگردان‌هاي خوب بسياري داريم و همگي مورد احترام من هستند وكارشان هم قابل تامل و درخور تحسين.

پاييز صحرا يكي از سريال‌هاي جدي و تاثيرگذار بعد از پيروزي انقلاب بود، اگر تصوير يا خاطره‌يي از بازخوردهاي اين سريال زمان فيلمبرداري يا بعد از آن به خاطر داريد، برايمان بگوييد؟

خاطره‌يي كه بيش از همه در ذهنم باقي است از سفرم به ميناب براي فيلمبرداري فيلم باد سرخ به ‌كارگرداني جمشيد ملك‌پور است. در اين سفر برادر من با اتومبيل تصادفي داشت و او را به بيمارستان برده بودند. وقتي به‌ من اطلاع دادند و من به بيمارستان رسيدم جمعيت انبوهي را در بيمارستان ديدم. من نمي‌دانستم دليل آن ازدحام چيست. اما وقتي دكتر دليل آن را به‌ من گفت بسيار تحت‌تاثير قرار گرفتم. مردم شنيده بودند كه برادر «صحرا» تصادف كرده است و چون بانك خون بيمارستان هيچ خوني ذخيره نداشت آنها آمده بودند كه به برادر صحرا خون اهدا كنند.

اگر پيشنهادي در سينماي ايران داشته‌باشيد بازي مي‌كنيد؟ به طور كلي تصميم داريد دوباره فعاليت هنري داشته باشيد؟

هنوز هم هر زماني كه به ايران مي‌آيم به‌من پيشنهاد يك فيلم يا سريال مي‌شود، اما متاسفانه از يك‌سو فرصت كم است و از سوي ديگر هر نقشي هم به دل من نمي‌نشيند. شخصا كارگرداني را ترجيح مي‌دهم اما اگر فرصتي دست دهد و نقشي مثل شمشير برنده باشد مطمئن باشيد كه حتما برايش تن به خودكشي سامورايي خواهم داد.

با بازيگران يا عوامل سريال كه مدتي با آنها همكاري داشتيد ارتباط داريد؟ در طول اين‌سال‌ها از آنها خبري داريد؟

متاسفانه سه نفر از آنان كه در قيد حيات نيستند؛ خانم شيخي و آقاي داورفر و خانم وداديان. گاهگاهي با آقاي مودبيان سلامي از طريق فضاي مجازي براي هم مي‌فرستيم. سال گذشته هم كه در ايران بودم فرصت كوتاهي پيش آمد كه با آقاي نيك‌نژاد كه بعد از پاييز صحرا مطلقا از ايشان خبر نداشتم همديگر را ملاقات كنيم و ديگر هيچ…

حاشيه‌هاي سريال‌پرحاشيه « پاييز صحرا»

وقتي كار به استفتاء از حضرت امام (ره) رسيد

 

پاييز صحرا سريالي است به كارگرداني اسدالله نيك‌نژاد كه در سال 1364 توليد و از تلويزيون ايران پخش شد. اين سريال يكي از سريال‌هاي مشهور دهه شصت بود كه در آن بازيگراني چون جميله شيخي، شهلا ميربختياري، جمشيد مشايخي، اسماعيل داورفر و مهري وداديان و آزيتا لاچيني به ايفاي نقش پرداخته‌اند. جميله شيخي در اين سريال نقش منفي ماندگاري را بازي كرد و شهلا ميربختياري با نقش صحرا در يادها ماند.

اين سريال يك درام خانوادگي و در عين حال ترسناك از داستان زندگي يك زوج جوان و دخالت‌هاي اطرافيان به‌خصوص مادر شوهر با بازي به يادماندني مرحوم جميله شيخي بود.

سريال پر بود از برخوردهاي پرتنش مادرشوهر با عروسش كه زندگي را بر او سخت كرده بود. نقش جميله شيخي در اين سريال را بي‌شك مي‌توان يكي از

به يادماندني‌ترين نقش‌هاي منفي در تاريخ سينما و تلويزيون دانست.

پاييز صحرا» جزو نخستين سريال‌هاي ملودرام و جدي بود كه بعد از انقلاب از تلويزيون ايران پخش شد. به دليل شرايط آن‌روزهاي كشور كه جامعه روحيه انقلابي داشت و زمان جنگ بود اظهارنظرهاي متفاوتي از سوي مراكز ديني، حوزه‌ها و گروه‌هاي اسلامي‌مطرح شد.

سلايق و ديدگاه‌هاي متفاوتي وجود داشت كه در نهايت باعث حاشيه‌ها و واكنش‌هاي فراواني پيرامون اين سريال شد.

عده‌يي اين سريال را نماد فحشا مي‌دانستند و گروه ديگري به شكل حجاب زنان در اين سريال معترض بودند. اعتراض‌ها تا آنجا ادامه داشت كه رييس‌وقت صدا و سيما، محمد هاشمي ناچار جوياي نظر حضرت امام در اين زمينه شد. شوراي سرپرستي صدا و سيما نامه‌يي خدمت حضرت امام نوشتند و كسب تكليف كردند.

محمد هاشمي درباره استفتاء حضرت امام گفته: در سال 66 فشارها روي ما بيشتر شد و همين زمان مصادف بود با پايان دوره شوراي سرپرستي كه مدير اجرايي سازمان را انتخاب مي‌كرد.

با تشكيل شوراي جديد كه از نظر ديدگاه با شوراي قبل كه قريب به شش سال با حضرت امام(ره) كار كرده و ديدگاه‌هاي ايشان را مي‌دانست، تفاوت داشت ضمن آنكه جوسازي‌هاي سنگيني هم عليه صدا و سيما صورت مي‌گرفت و به ويژه درباره فيلم‌ها، سريال‌ها و مسابقات و حتي اين موضوعات به تريبون‌هاي نماز جمعه كشيده شده كه آيت‌الله محمدي‌گيلاني در يكي از سخنراني‌هاي پيش از خطبه درباره موسيقي و حتي مجريان صدا و سيما تاكيد كردند كه بايد طبق تحرير‌الوسيله امام عمل شود و در واقع عملكرد صدا و سيما خلاف فتواي امام (ره) است.

اين موضوع براي ما خيلي سنگين بود و به همين دليل شوراي سرپرستي صدا و سيما، نامه‌يي خدمت حضرت امام (ره) نوشتند، علاوه بر آن من فرداي روز جمعه‌يي كه خطبه‌هاي آيت‌الله محمدي‌گيلاني پخش شد، شرفياب خدمت امام شدم و عرض كردم كه «حتما خطبه‌هاي روز گذشته را شنيده‌ايد؟ تكليف ما چيست؟ ما كه نمي‌خواهيم آخرت‌مان را به دنياي ديگران بفروشيم و اينكه برخي فقهاي شوراي نگهبان ما را تكفير كنند براي ما سنگين است.»

امام فرمودند «سوال كنيد پاسخ آن را كتبا به شما ارسال كنم» و بنده هم اين كار را انجام دادم و راجع به تمام سريال‌هايي كه در آن زمان پخش مي‌شد مانند پاييز صحرا كه در آن زمان بسيار مورد مناقشه بود و برخي برنامه‌هاي ورزشي مانند كشتي كه گفته مي‌شد خانم‌ها نبايد نگاه كنند از ايشان پرسيدم.

حضرت امام (ره) نيز در پاسخ به اين مضمون مرقوم فرمودند: «نظر نمودن به اين قبيل فيلم‌ها هيچ اشكال شرعي ندارد و حتي بسياري از آنها آموزنده است لكن دو نكته را بايد تذكر داد اول آنكه اجنبي گريم نكند، ديگر آنكه بينندگان از روي شهوت نظر نكنند.

اين پاسخ امام(ره) به من و مرحوم آقاي فردوسي‌پور رييس شوراي سرپرستي آن زمان بود كه در حقيقت آبي بود بر آتش بسياري از نقدهايي كه بي‌جا صورت مي‌گرفت.

هاشمي در پاسخ به اينكه آيا مي‌توان اين فتواي امام را ناشي از نگاه متفاوت ايشان دانست ؟

در واقع مي‌توان گفت نوعي نگاه روشنفكرانه و در تضاد با تحجرگرايي بود، خاطرنشان كرد: بله دقيقا خاطرم هست درباره سريال اشك تمساح با شوراي سرپرستي اختلاف ايجاد شد و حتي مدير شبكه پخش آن را قطع كرد از حضرت امام سوال كرديم.

ايشان فرمودند در تهيه سريال ممكن است خلاف شرع واقع شده باشد ولي پخش آن خلاف شرع نبوده است. حضرت امام همچنين پخش برنامه‌هاي ورزشي اعم از كشتي- فوتبال يا وزنه‌برداري كه (بعضا مورد انتقاد بود) را بلااشكال مي‌دانستند.

شنبه ۱۸ خرداد ۱۳۹۲
بازدیدها 1,068
دیدگاه ها . نظر
کد خبر 28210

ارسال نظر:

تصویر کپچا
*

عضویت در خبرنامهء خبر شهری