خانه » میراث فرهنگی » از انتقال استخوانها تا مقبره نادری/ مجسمه ای بر فراز حجمی سنگی

از انتقال استخوانها تا مقبره نادری/ مجسمه ای بر فراز حجمی سنگی

آرامگاه سردار افشار به عنوان یکی از مهمترین آثار توریستی و تاریخی در قلب پایتخت معنوی سالانه پذیرای هزاران نفر بازدید کننده و گردشگر داخلی و خارجی بوده و از جمله بناهای تاریخی است که هر سال همزمان با عید نوروز پس از حرم رضوی مورد استقبال و بازدید فراوان گردشگران قرار می گیرد.

 آرامگاه نادرشاه افشار بنایی تاریخی است که در مشهد ساخته شده و در ضلع شمال غربی چهارراه شهدا قرار دارد و پس از حرم حضرت رضا (ع) مهمترین مکان توریستی، تاریخی در دل این شهر محسوب می شود و سالانه میزبان و پذیرای 500 هزار نفر بازدید کننده و دو درصد گردشگر خارجی است.

این بنای تاریخی در سال 54 به ثبت ملی رسیده و مطابق گفته کارشناسان میراث فرهنگی آخرین اقدام برای مرمت نمای ورودی پلکان آرامگاه که از جنس سنگ است به روش تریبلوس انجام و پاکسازی شده است.

این مکان تاریخی در باغی به مساحت 14 هزار و 400 متر مربع با چشم‌انداز و دورنمای مجسمه نادرشاه که توسط زنده یاد استاد “ابوالحسن صدیقی” ساخته شده مورد اقبال بازدید کنندگان و گردشگران قرار دارد.

مجسمه نادرشاه که سوار بر اسب به همراه تنی چند از سربازانش بر فراز یک حجم سنگی مرتفع قرار دارد چشم هر بیننده ای را خیره  ساخته است.

در قسمت اصلی این آرامگاه دو تالار آثار تاریخی موزه نادری جای گرفته و انواع تابلوهای نقاشی از نادر و صحنه های جنگ،‌ وسایل سوارکاری، چند نسخه خطی از جمله تاریخ جهانگشای نادری و دو شمشیر متعلق به نادر در تالار شماره یک قرار دارد.

در تالار شماره دو این مکان تاریخی هم که در سال ۱۳۷۳ ساخته و اضافه شده انواع سکه و ظروف از دوره صفویه تا معاصر به نمایش علاقمندان درآمده است.

به طور کلی این بنا شامل سكویی دوازده پله ای، مقبره، پوششی خیمه مانند بر روی قبر، سكویی مرتفع در مجاور قبر با مجسمه نادرشاه سوار بر اسب و سه تن دیگر در پی او و دو تالار موزه است.

انتقال استخوان های نادر

یک پژوهشگر در خصوص این بنا به خبرنگار مهر می گوید: در اواخر عهد قاجار قوام السلطنه با انتقال استخوان های نادر از تهران به مشهد در محل یكی از مقابر ویران شده نادری، آرامگاه جدیدی برای وی ساخت.

حسن باغدار عنوان می کند: این آرامگاه کوچک در سال 1145 هجری قمری در مجاور خیابان چهارباغ روبروی حرم امام ضا از خشت و گل ساخته شد و این بنا مدتی برپا بود تا اینکه انجمن آثار ملی ایران از سال 1336 تا 1342 آرامگاهی مناسب برای وی در همان محل مقبره ساخته قوام‌ السلطنه احداث کرد.

وی ادامه می دهد: طراح بنای جدید آرامگاه نادرشاه مهندس سیحون بود و در ساخت این اثر از سنگ های خشن و گرانیت استفاده شد.

وی بیان می کند: مجسمه نادرشاه که سوار بر اسب به همراه تنی چند از سربازانش بر فراز یک حجم سنگی مرتفع قرار دارد با دستان هنرمند مجسمه ساز زنده یاد ابوالحسن صدیقی چشم هر بیننده ای را خیره  ساخته است.

وی می گوید: پوشش مقبره كاملا به مانند چادر عشایری است كه نادر در آن زاده شده و پوشش دیوارهای داخلی آن نیز با سنگ های اُخرایی رنگ قتل نادرشاه را تداعی می کند.

وی یادآور می شود: این بنای جدید در 12 فرودین 1342 با حضور محمد رضا شاه به همت انجمن آثار ملی در باغ نادری بازگشایی شد و اکنون پذیرای گردشگران داخلی و خارجی است.

حمل سنگهاى مرمر از دهخوارقان آذربايجان

یک کارشناس حوزه پژوهش های تاریخی نیز می گوید: نادرشاه افشار اولين مقبره خويش را در سال های 1143- 1145 قمرى احداث و پس از آن که رسماً شاه ايران شد و از سفر پر غنيمت هند بازگشت مقبره ای براى خود در مشهد احداث کرد و برای ساخت این مقبره سنگهاى مرمر سياهِ حجيمی را از دهخوارقان آذربايجان به خراسان حمل كردند.

علی شاهدی ادامه می دهد: بعضى از اين سنگها كه بيست تا شصت خروار وزن داشتند هزينه حمل هر مثقالشان يك و نيم مثقال نقره شد، بدان سبب سه قطعه از سنگهاى مزبور را ايران خراب، عالم خراب و خراج عالم ناميدند.

وی بیان می کند: اين مقبره در شمال خيابان و مقابل مقبره پيشين ساخته شد، همان جايى كه اكنون مقبره نادرشاه قرار دارد، او در كلات نادرى هم بناى ديگرى مناسب مقبره خانوادگى احداث كرد اما عاقبت در هيچ يك از این مقابر دفن نشد.

 وی عنوان می کند: سر او پس از قتلش از قوچان به هرات فرستاده شد و جسد بى سرش به طور موقت در يكى از مقابر ساخته وى در مشهد مدفون شد.

ایل اوشار

وی ادامه می دهد: سپس در اواخر عهد قاجار قوام السلطنه با انتقال استخوان های نادر از تهران به مشهد در محل یكی از مقابر ویران شده نادری، آرامگاه جدیدی برای وی ساخت.

یک کارشناس تاریخ هم با اشاره به چگونگی به قدرت رسیدن او می گوید: نادر شاه افشار سال ۱۶۸۸ در ایل افشار در درگز خراسان به دنیا آمد و در واقع  َفشار یا اوشار یکی از ایلهای بزرگی است که در زمان شاه اسماعیل صفوی همراه با شش ایل بزرگ از آناتولی عثمانی به ایران آمد و پایه‌های سلسله صفوی را بنیان گذارد.

علی بیات عنوان می کند: نادر که از میزان نفوذ خاندان صفوی در میان مردم آگاه بود، به شاه تهماسب دوم پیوست و در ۱۱۳۹ق سردار سپاه او شد وسپس خراسان را به تصرف خود در آورد.

وی بیان می کند: سردار افشار توانست با تلاش های فراوان و حمایت شاه طهماسب دوم صفوی در سال 1173 حاکمیت شاه ایران را در خراسان برپا کند و در سال 1729 اشرف افغان را در مهماندوست در نزدیکی دامغان شکست دهد.

وی ادامه می دهد: او با دشمنان خارجی هم وارد جنگ شده و با راندن روسها از شمال ایران با عثمانیها نبرد می کند اما با توجه به شورش هایی که در شرق کشور اتفاق می افتد جنگ را نیمه کاره رها می کند و شاه تهماسب صفوی دنباله جنگ وی را با عثمانیان به قصد بازپسگیری ایروان می‌گیرد اما به سختی شکست می‌خورد.

استیلای حقوق تاریخی کشور

وی تصریح می کند: به دلیل شکست ایران در جنگ با عثمانی ها قراردادی میان شاه تهماسب دوم و دولت به امضا می رسد و مطابق این قرار داد گرجستان و ارمنستان در ازای تبریز به آن دولت واگذار می‌شود اما نادر که خود این نواحی را به ایران بازگردانده بود تهماسب را از شاهی برکنار کرده و پسر خردسالش را با نام (شاه عباس سوم) به جانشینی برگزید و خود را نیز نایب‌السلطنه نامید.

وی ادامه می دهد: سپس در سال 1148 ق نادر شاه کدخدایان را در دشت مغان جمع کرد و خواست تا از کارها کناره گیری کند اما بزرگان و کدخدایان به خوبی دریافته بودند که او میل تسلط و حکمرانی بر خطه خراسان را دارد بنابراین او را به عنوان پادشاه پذیرفتند و بدین ترتیب سلسلهٔ افشار با پادشاهی نادر آغاز شد.

وی بیان می کند: این مرد 12 سال حکمرانی کرد و در طی این مدت توانست بحرین، قندهار، خوارزم و بخارا را که از ایران جدا شده بودند فتح کند.

وی با بیان اینکه مهم‌ترین فتح نادر هندوستان بود، می افزاید: او از فرمانروایانی بود که ایران را به محدوده طبیعی فلات ایران رسانید و تلاش کرد تا استیلای حقوق تاریخی کشور را بر آب‌های شمال و جنوب تثبیت کند.

وی معتقد است، نادرشاه اقدامات مناسبی را در زمان پادشاهی خود انجام داد که شاید مهمترین آنها شامل فتح هندوستان، سرکوب متجاوزان، توجه به سپاه و تأمین نیرو و ایجاد اتحاد و انسجام میان اقوام ایرانی است.

وی ادامه می دهد: نادر شاه افشار اقوام ایرانی را متحد و منسجم در زیر پرچم ایران درآورد و ایران در زیر سایه این اتحاد قدرتمندترین کشور آسیا شد.

مکانی توریستی و تاریخی

وی یادآور می شود: در عهد نادر متجاوزان سرکوب می شدند و برای او حفاظت از مرزها و اعمال قدرت یک حکومت مقتدر مرکزی از اهمیت بالایی برخوردار بود.

وی با اشاره به اقدامات ناشایست او می گوید: تغییر اخلاق و رفتار او و دریافت مالیات های گزاف مردم را ناراضی کرده بود و این امر باعث شد تا اندک اندک شورش هایی در گوشه گوشه کشور روی دهد.

وی بیان می کند: اخلاق و منش نادر آن گونه تغییر کرد که پس از مدتی پسر خود رضاقلی میرزا را کور کرد و سپس از کار خود پشیمان شد و برخی از اطرافیانش را در این کار مقصر ‌دانست و کشت.

وی عنوان می کند: سرانجام پس از کش و قوس ها فراوان هنگامی که نادر برای رفع یکی از این شورش‌ها به خراسان رفت جمعی از سردارانش به رهبری علی قلی خان شبانه به چادر وی حمله کرده و او را به قتل رسانده و کشتند.

برپایه این گزارش، هم اکنون آرامگاه او در چهار راه شهدای مشهد قرار دارد و به عنوان یکی از مکان های توریستی و تاریخی پس از حرم رضوی مورد استقبال و بازدید فراوان قرار دارد.

امروز این بنا یکی از قطب های توریستی پایتخت معنوی است که چشم انداز معماری آن بی نظیر است و این آرامگاه، بنایی است که از نظر جاذبه های معماری و تاریخی دارای اهمیت بسیاری است.

نادرافشار امروز آرامگاهش با استقبال و اقبال گردشگران روبرو است و کاخ خورشید و کلات نادر نیز میراثی است که این سردار از خود به جای گذاشته است.

 کاخ خورشید در وسط باغ بزرگی قرار گرفته و امروزه به مکانی برای بازدید همه مردم تبدیل شده است.

مجموعه کلات نادری هم مانند دره‌ای است كه توسط دو رشته كوه مرتفع محاصره شده و آثار باستانی آن به دوره نادرشاه افشار تعلق دارند.

.…………………………….

گزارش: مرضیه صاحبی/مهر

سه شنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۱
بازدیدها 1,431
دیدگاه ها . نظر
کد خبر 24284

ارسال نظر:

*


عضویت در خبرنامهء خبر شهری