خانه » میراث فرهنگی » احیای دروازه‌های تاریخی شهر یا دروازه‌سازی‌های تزیینی‎

احیای دروازه‌های تاریخی شهر یا دروازه‌سازی‌های تزیینی‎

چندی پیش در خبرها آمده بود که اداره کل میراث فرهنگی استان تهران قصد دارد با همکاری شهرداری یکی از دروازه‌های قدیمی شهر تهران در محله عودلاجان و روبه‌روی بازار ...

چندی پیش در خبرها آمده بود که اداره کل میراث فرهنگی استان تهران قصد دارد با همکاری شهرداری یکی از دروازه‌های قدیمی شهر تهران در محله عودلاجان و روبه‌روی بازار طلا فروشان را احیا کند و بسازد. یکی از روش‌های احیای آداب و رسوم و فرهنگ ایرانی اسلامی، زنده نگه داشتن و جلوی چشم‌گذاردن آن است.

به عبارتی باید فرهنگ و تاریخ، از کتاب‌های تاریخی و آرشیو‌ها و آلبوم‌های عکس و موزه‌ها و ویترین‌ها بیرون بیاید و در زندگی مردم قرار گیرد و جلوی چشم‌ها باشد تا از یاد نرود. مثل یک موسیقی خاص که هروقت نواخته می‌شود خاطرات گذشته را تداعی می‌کند یا مثل یک فیلم تاریخی که وقتی اکران می‌شود اثر انتشار و تیراژ چاپ ده‌ها جلد کتاب را دارد.

آثار فرهنگی، ابنیه‌ها و اشیای تاریخی هم این‌گونه است به همین دلیل به جای اینکه هزاران‌بار درمورد دروازه‌های تاریخی شهر تهران صحبت کنیم اگر یک‌بار آن را بسازیم و مردم هرروز آن را در مسیر زندگی خود ببینند، اثرش بیشتر از هزار همایش و سخنرانی است. خب تهران هم که در دوره‌های مختلف تاریخی دروازه‌های متعددی را به خود دیده است. در دوره صفوی و دیوار صفوی که ارگ حکومتی را در برمی‌گرفته چهاردروازه در چهار جهت و بعدها شش‌دروازه و تا دوره ناصری و ساخت دیوار ناصری به هشت و 12 دروازه هم رسیده است.482

مانند دروازه قزوین در میدان قزوین (دیوار غربی ناصری خیابان کارگر فعلی) یا دروازه‌های شمیران، دولت، گمرک، غار، خانی‌آباد، شاه‌عبدالعظیم، خراسان، دولاب و … که از جمله دروازه‌های قدیمی تهران هستند. اما به‌نظر می‌رسد این مکان در قلب ارگ حکومتی و در درون محدوده دیوارهای ناصری و صفوی قرار دارد و بعید می‌دانم در آن نقطه (عودلاجان روبه‌روی بازار طلا‌فروشان)، دروازه‌ای به مفهوم دروازه تهران قدیم داشته باشیم و به طور منطقی دروازه‌ها در منتهی الیه شهر و در امتداد دیوار‌های مذکور قرار داشتند. مثلا در امتداد دیوار صفوی یا دیوار ناصری (از شمال خیابان انقلاب، از جنوب خیابان شوش، از غرب خیابان کارگر و از شرق خیابان 17شهریور). البته شهرداری تهران قبلا هم این طرح دروازه‌سازی در ورودی گذر‌ها را اجرا کرده بود.

مانند آنچه در نزدیکی گذر نوروزخان صورت‌گرفت که با مخالفت جدی میراث فرهنگی استان تهران در سال‌های 89 و 90 مواجه شد و نهایتا قرار شد که جلوی طرح دروازه‌سازی در ورودی‌های بازار تهران و محله‌های قدیمی گرفته شود چراکه اصالت تاریخی نداشته است. مانند مسقف کردن برخی از کوچه‌ها و گذر‌های روباز در بازار تهران که به قول ظریفی می‌گفت کوچه را سقف زدند، دروازه هم که گذاشتند، شد پاساژ. اکنون بیم آن دارم که این دروازه‌ای که در خبر‌ها از آن نام برده شده، دروازه دیگری از جمله دروازه‌های پاساژی مذکور باشد. (هرچند چیز قشنگی است ولی تاریخی نیست و اصالت و توجیه تاریخی ندارد بلکه یک وصله و الحاق نا‌همگون به یک معماری حساب شده است). لازم به ذکر است: شهرداری قبلا در مورد دروازه‌های قدیمی شهر تهران کار جدی و خوبی انجام داده است. مانند احیا و ساخت نمادین دروازه قزوین در میدان قزوین که در سال‌های 83 و 84 در محل تاریخی خود در دیوار ناصری ساخته شد. حال دوباره اگر این داستان شکل بگیرد خیلی‌خوب است ولی اگر قرار است باز هم در مکان‌هایی که اصالت تاریخی ندارد و صرفا به جهت زیبایی، دروازه‌هایی ساخته شود، یک تحریف تاریخی است. باید منتظر ماند و دید، احیای دروازه‌های تاریخی شهر تهران در دستور کار است یا دروازه‌سازی تزیینی.

محمدابراهیم لاریجانی / رییس‌سابق میراث فرهنگی استان تهران / شرق

پنج شنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۱
بازدیدها 1,094
دیدگاه ها . نظر
کد خبر 20882

ارسال نظر:

*


عضویت در خبرنامهء خبر شهری