خانه » میراث فرهنگی » قلعه “فلک‌‏الافلاک” نگینی بر فراز خرم‌‏آباد

قلعه “فلک‌‏الافلاک” نگینی بر فراز خرم‌‏آباد

قلعه تاریخی فلک‎الافلاک بر بلندای تپه‎ای باستانی و در مرکز شهر خرم‌‏آباد واقع شده است. حریم این بنای باشکوه از سمت شرق و جنوب‌غربی به رودخانه خرم‎آباد، از غرب به خیابان ...

قلعه تاریخی فلک‎الافلاک بر بلندای تپه‎ای باستانی و در مرکز شهر خرم‌‏آباد واقع شده است.

حریم این بنای باشکوه از سمت شرق و جنوب‌غربی به رودخانه خرم‎آباد، از غرب به خیابان دوازده برجی و از شمال به خیابان فلک‎الافلاک محدود می‏‌شود.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) – منطقه لرستان، از تاریخ ساخت بنا یا بانی آن، آگاهی دقیقی در دست نیست همین اندازه می‎دانیم که این بنا، از یادگارهای شهر کهن “شاپورخواست” بوده و بنای اولیه آن را به زمان شاپور اول ساسانی در قرن سوم میلادی نسبت می‎دهند.

احداث بنا بر فراز صخره‏‌های سنگی و اشراف کامل بر دره تاریخی خرم‏‌آباد و نیز جاری شدن چشمه پر آب گلستان از دامنه شمالی تپه از ویژگی‎های اصلی بنا به شمار می‎آیند. از سوی دیگر نزدیکی بنا با غارهای پیش از تاریخ دره خرم‎آباد و دیگر آثار دوران تاریخی نظیر سنگ‎نبشته، مناره آجری، آسیاب‌گبری، پل شکسته و گرداب سنگی، بیانگر پیوستگی تاریخی قلعه با آثار یادشده است.

معماری کنونی بنا، بیانگر الحاقات فراوانی است که در دوران‎های گوناگون بدان افزوده شده؛ بیشتر این تحولات مربوط به دوران صفویه تا قاجار است؛ بر اساس مدارک تصویری تا حدود یکصد سال پیش، باروی دوازده برجی در پیرامون بنای فعلی وجود داشته، که اکنون آثار یک برج از آن در محوطه شمال غربی قلعه، قابل مشاهده است.

وسعت تقریبی بنا 5300 متر مربع، شامل هشت برج، دو صحن و 300 جان‏پناه است. ارتفاع بلندترین دیوار تا سطح تپه 23 متر و مصالح آن از سنگ، آجر، خشت و ملات گچ و آهک است. ورودی بنا به سمت شمال و در بدنه برج جنوب غربی تعبیه شده که پس از گذر از راهرو ورودی به حیاط اول وصل می‌‏شود.

“خزانه حکومتی” خاندان بدر در قرن چهارم هجری، “مقر حکومتی” اتابکان و والیان در دوره صفویه تا قاجار و سرانجام “پادگان نظامی” و”زندان سیاسی” در دوران پهلوی اول و دوم از مهمترین کاربری‏های قلعه در گذشته محسوب می‌‏شوند.

این اثر ارزشمند در سال 1349 از ارتش به فرهنگ و هنر سابق واگذر و به شماره 8830 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید. در سال 1354 موزه مردم‌شناسی و مفرغ‏های باستان‎شناسی، مردم‎شناسی، آزمایشگاه مرمت اشیا، مرکز فروش تولیدات فرهنگی و چایخانه سنتی در این مجموعه فرهنگی – تاریخی راه‏‌اندازی شد و هر ساله پذیرای انبوهی از بازدیدکنندگان داخلی و خارجی است.

موزه مردم‎شناسی لرستان به عنوان یکی از غنی‏ترین موزه‎های مردم‌‏شناسی کشور در صحن دوم قلعه فلک‎الافلاک در مرکز شهر خرم‎آباد قرار دارد. این موزه پس از اولین موزه مردم‏‌شناسی لرستان که در سال‏های 63 – 1354 به همت مرکز مردم‌شناسی ایران و اداره فرهنگ و هنر وقت لرستان به عنوان موزه مردم‏‌شناسی منطقه‏‌ای لرستان در قلعه فلک‎الافلاک برپا بوده، دومین موزه مردم‎شناسی است که در 28 اردیبهشت سال 1381 در همین مکان افتتاح و در سال 83 تا 84 نیز بخش‎های موسیقی و نان به آن اضافه شد. طراحی و اجرای موزه توسط مهندسی به نام سیف‎الهی و علی‎رضا فرزین انجام شده است. پیکره‎های قرار گرفته در صحنه‎ها با ابتکار نادر هوشمند وزیری، استاد برجسته مجسمه‏‌سازی کشور ساخته شده و اجرای ماکت‎ها و گردآوری برخی از اشیای آن را استاد محمدحسین آزادبخت و حشمت آزادبخت انجام داده‏‌اند.

درباره این قلعه معاون گردشگری میراث فرهنگی لرستان به خبرنگار ایسنا، گفت: قلعه فلک‏‌الافلاک یکی از غنی‏ترین موزه‏‌ها در کشور بوده که فعالیت خود را از سال 1381 با دو مجموعه باستان‌‏شناسی و مردم‌‏شناسی آغاز کرده است.

“دیانوش چراغی” گفت: مجموعه مردم‎شناسی معرف اعتقادات، باورها، مشاغل سنتی زنان و مردان و مراسمهایی همچون عزاداری، عروسی، موسیقی، پخت نان سنتی و بخش‎هایی دیگر است.

وی ادامه داد: تا جایی که معماری بنا اجازه داده کار فضاسازی و ویترین‌‏آرایی روی این مهم صورت گرفته است.

چراغی تصریح کرد: بسیاری از اشیاء این مجموعه در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته اما با توجه به اینکه چندین هزار شیء در این موزه موجود است؛ بخشی از اشیاء به صورت دوره‌‏ای در معرض دید قرار می‎گیرد.

معاون گردشگری میراث فرهنگی لرستان، اضافه کرد: در بخش باستان‏شناسی نیز انواع مختلف ابزار جنگی، سرتیر، سرنیزه، تندیس و پیکره‎ها وجود دارند که همگی گواه آیین و دین این اقوام بوده و به صورت نقوش حیوانی و انسانی ساخته شده‏‌اند.

این مقام مسوول متذکر شد: لرستان به دلیل کثرت مفرغ‏ها، سرزمین مفرغ‏ها نامیده شده که بسیاری از آنها در سده‏‌های اخیر در حوزه‏‌های کشورهای مختلف هم‏چون نیویورک امریکا، سن پترزبورگ روسیه و پاریس به معرض نمایش گذاشته شده‏‌اند.

وی یادآور شد: دانشمندان دنیا این اشیاء را گواه بر وجود قوم کاسیت در این منطقه می‎دانند.

چراغی با اشاره به اینکه اشیاء باستانی لرستان در حوزه قلعه فلک‌‏الافلاک خرم‎آباد و موزه ملی تهران، به صورت دوره‎ای در معرض دید بازدیدکنندگان قرار می‎گیرند، خاطرنشان کرد: باید تمهیداتی در این راستا لحاظ شود زیرا این نوع بازدیدها پاسخگوی نیاز علاقه‏‌مندان نیست.

معاون گردشگری میراث فرهنگی لرستان، اظهار کرد: با توجه به کثرت اشیاء، اقداماتی صورت گرفته است که در حریم قلعه یا مکانی غیر از آن، مکانی ساخته شود و در آن کارهایی صورت گیرد که معرف استان بوده و در شأن آن نیز باشد.

این مقام مسوول اضافه کرد: همچنین فروشگاهی تبلیغاتی برای ارائه سی‏دی‏های معرف جاذبه‌‏های گردشگری به بازدیدکنندگان در حریم قلعه قرار دارد.

وی اضافه کرد: آزمایشگاه مرمت قلعه خرم‌‏آباد که یکی از بزرگترین آزمایشگاه‏‏‌های مرمت کشور است در این مجموعه قرار دارد و در آن اشیاء تواریخ گذشته مورد بازسازی قرار می‎گیرند.

چراغی خاطرنشان کرد: در ورودی قلعه نیز به مناسبات مختلف، نمایشگاه‏‌های میراث فرهنگی و گردشگری و جشنواره‏‌ها و برنامه‏‌های فرهنگی مانند موسیقی و سخنرانی برگزار می‎شود.

دوشنبه ۱۱ دی ۱۳۹۱
بازدیدها 1,258
دیدگاه ها . نظر
کد خبر 16616
برچسب:


Comments are closed.


عضویت در خبرنامهء خبر شهری